Film z dziwnym światłem na niebie nie został nagrany tuż przed trzęsieniem ziemi w Turcji

Copyright © AFP 2017-2023. Wszystkie prawa zastrzeżone.

Od tragicznego trzęsienia ziemi w Turcji i Syrii, użytkownicy mediów społecznościowych licznie rozpowszechniają wyrwane z kontekstu zdjęcia, które nie mają nic wspólnego z tą klęską żywiołową. Film, który rzekomo pokazuje chwilę przed trzęsieniem ziemi w Turcji jest dużo wcześniejsze i pochodzi z Kazachstanu. Prawdopodobnie przedstawia ono rakietę wystrzeloną w 2022 roku.

„Takie o to zjawisko pojawiło się w Turcji przed trzęsieniem ziemi” – czytamy w publikacji na Facebooku udostępnioną 9 lutego 2023 roku. W nagraniu widać coś przypominającego kometę na wieczornym niebie. Widać też napis w języku angielskim: Before Turkey earthquake (ang. przed trzęsieniem w Turcji).

Zrzut ekranu z Facebooka wykonany 8 marca 2023 roku

Niektóre publikacje sugerowały - jak ta tutaj - że dziwne światło pojawiło się tuż przed trzęsieniem ziemi w Turcji.

Nagranie było udostępniane w wielu innych językach m.in. po angielsku, hiszpańsku, bośniacku i niemiecku, również na Twitterze.

Trzęsienie ziemi o magnitudzie 7,8 wstrząsnęło Turcją i północną Syrią we wczesnych godzinach porannych 6 lutego 2023 roku. Liczba ofiar śmiertelnych przekroczyła 50 tys., wstrząsy zrujnowały budynki, powodując ogromne szkody materialne. Drgania były odczuwalne nawet w Grenlandii.

Od czasu trzęsienia ziemi w sieci krąży wiele starych zdjęć lub nowszych, które jednak nie mają nic wspólnego z tragedią w Turcji np. eksplozja w Bejrucie w 2020 roku czy fotografia psa ratowniczego ze Stanów Zjednoczonych.

Nagranie z poprzedniego roku

Dzięki metodzie wyszukiwania obrazem udało nam się ustalić, że oryginalne nagranie zostało opublikowane już jakiś czas temu. Użytkownicy mediów społecznościowych udostępniali to samo nagranie w okolicach stycznia 2023 roku na TikToku, na Twitterze w październiku 2022 roku oraz na Telegramie 25 września 2022 roku.

Według informacji zamieszczonej na Twitterze film ma związek z bazą kosmiczną w Bajkonurze w Kazachstanie. Z kolei publikacja na Telegramie sugeruje, że film nagrano w innej kazachskiej miejscowości – Bałchaszu, około tysiąca kilometrów na wschód od kosmodromu Bajkonur.

Jak wynika z komunikatu prasowego amerykańskiej agencji komicznej NASA oraz z artykułu kazachskiej agencji informacyjnej Kazinform, rosyjska rakieta Sojuz została wystrzelona z kosmodromu Bajkonur na Międzynarodową Stację Kosmiczną (ISS) 21 września 2022 roku. Rakieta MS-22 wystartowała o godz. 14:54 GMT z astronautą NASA oraz dwoma rosyjskimi kosmonautami na pokładzie. Rakieta, którą widać na filmie porusza się z zachodu na wschód, co odpowiadałoby torowi lotu.

Artykuł opublikowany przez Kazinform oraz inną agencję informacyjną zawiera materiał filmowy oraz zdjęcia rakiety, gdzie widać również białe światło podobne do tego, które widać w nagraniu.

Światło sfilmowane w Kazachstanie

Kiedy wpisaliśmy do Google Maps nazwę kazachskiej miejscowości Bałchasz, udało nam się znaleźć fotografie z miasta przedstawiające te same budynki, latarnie i barierki co w nagraniu krążącym w sieci.

Porównanie dowodzi, że ujęcie zostało wykonane na ulicy Abaya w pobliżu Pałacu Metalurgów w Bałchaszu.

Zrzuty ekranu z TikTok z 10 lutego 2023 roku z elementami wyróżnionymi przez agencję AFP
Zrzut ekranu z Google Maps Street View z 10 lutego 2023 roku z elementami wyróżnionymi przez AFP

 

 

Trzęsienia ziemi to naturalne zjawisko

Niektórzy użytkownicy sugerowali w innych językach, że światło może mieć coś wspólnego z amerykańskim programem badawczym HAARP, który niesłusznie został powiązany z trzęsieniem ziemi w Turcji i Syrii. HAARP nie ma nic wspólnego z trzęsieniem ziemi. Program bada procesy fizyczne, które zachodzą w górnych rejonach naszej atmosfery. Naukowcy wykorzystują do tego celu nadajnik o wysokiej częstotliwości. Agencji AFP udało się zweryfikować to twierdzenie.

Trzęsienia ziemi są naturalnym zjawiskiem. Jak czytamy na stronie Kalifornijskiego Instytutu Techniczego, płyty tektoniczne, które tworzą skorupę ziemską są w ciągłym ruchu. Ponieważ krawędzie tych płyt przesuwają się względem siebie, tarcie może powodować ich spowolnienie, budując z czasem ciśnienie. „Kiedy siła ruchu w końcu pokonuje tarcie, części skorupy nagle odrywają się lub są przemieszczane, uwalniając nagromadzone ciśnienie w postaci drgań sejsmicznych” – czytamy na stronie uniwersytetu.

Turcja znajduje się w strefie uskokowej, gdzie można spodziewać się płytkich trzęsień ziemi (na terenie uskoku wschodnio-anatolijskiego i północno-anatolijskiego). Jedno z największych trzęsień ziemi z 1999 roku, w Izmit, o magnitudzie 7,1, wystąpiło również w wysuniętym najbardziej na północ pasie uskoków północnoanatolijskich i powstało na głębokości 17 km.

Tłumaczenie: