Grafika z Zełenskim na paczkach z kokainą została wygenerowana przez AI

„W Rumunii zabezpieczono partię kokainy z portretem Zełenskiego. Statek transportujący zboże pochodził z obwodu odeskiego. Rumuńscy celnicy znaleźli na nim 75 kg kokainy” – czytamy w poście na Facebooku z 1 lipca 2026 roku. Post zawiera zdjęcie przedstawiające 15 czarnych paczek z wizerunkiem prezydenta Ukrainy Wołodymyra Zełenskiego, ułożonych na zielonej tacy. Na zdjęciu widoczne jest logo rumuńskich służb celnych. W poście podano również, że biuro prasowe rumuńskiej Krajowej Administracji Celnej wydało oświadczenie dotyczące przechwycenia dużej partii kokainy na pokładzie statku zbożowego przybywającego z regionu Odessy na Ukrainie. Twierdzono również, że statek został zatrzymany do kontroli w jednym z rumuńskich portów, gdzie celnicy sprowadzili psy tropiące, które zasygnalizowały obecność narkotyków w ładunku. 

Identyczną grafikę udostępniali inni użytkownicy Facebooka (tutaj), Telegrama (tutaj), oraz platformy X (tutaj i tutaj). Ten ostatni wpis osiągnął prawie 11 tysięcy wyświetleń i 104 udostępnienia.

Podobne twierdzenia ukazały się też w postach po rumuńsku, niemiecku,  francusku i holendersku, w których użytkownicy udostępniali grafikę, przekonując, że pochodzi ona ze strony internetowej rumuńskiego urzędu celnego. Rzekome przechwycenie narkotyków opisała znana z szerzenia rosyjskiej dezinformacji sieć „Pravda” – po polsku, angielsku i niemiecku. Według analityków NewsGuard przekaz dotarł do „użytkowników i stron internetowych w 10 językach”.

Image

Zrzut ekranu z Facebooka, kolorowe przekreślenia i znak wodny "AI" pochodzą od redakcji.
AFP/15.07.2026 r.

Na podstawie ustaleń NewsGuard pro-rosyjskie media zaczęły szerzyć to nieprawdziwe twierdzenie 1 lipca 2026 r., czyli tuż przed szczytem NATO w Ankarze, który odbył się 7 i 8 lipca 2026 roku. Podczas szczytu, Zełenski apelował o dodatkowe wsparcie dla Ukrainy. 

Od kilku lat Zełenski jest oskarżany o zażywanie narkotyków, pierwsze takie twierdzenia pojawiły się już podczas kampanii prezydenckiej w 2019 roku i nasiliły się po agresji Rosji na Ukrainę w 2022 roku. Niektóre z nich AFP obaliło (tutaj i tutaj).

Twierdzenie o przejęciu przez rumuńskich celników kokainy z wizerunkiem Zełenskiego jest również nieprawdziwe. Grafika mająca być tego dowodem została wygenerowana przez AI, co potwierdziły AFP rumuńskie służby celne.

Zdjęcie zmodyfikowane przy użyciu AI

Agencja AFP przeprowadziła analizę zdjęcia za pomocą narzędzia OpenAI (umożliwiającego identyfikację obrazów stworzonych za pomocą technologii tej firmy), które wykazało, że grafika została wygenerowana z wykorzystaniem tej właśnie technologii.

Narzędzie OpenAI wykryło obecność specjalnego znaku wodnego SynthID, który pozostaje niezmienny bez względu na edycję, taką jak kadrowanie, nakładanie filtrów czy kompresję jakości. Google stworzył technologię, która pozwala na oznaczanie wygenerowanych obrazów niewidzialnym znakiem wodnym.

Image

Zrzut ekranu z analizy zdjęcia przy użyciu narzędzia OpenAI wykonanej przez AFP/8.07.2026 r.

Narzędzie nie wykryło również w zdjęciu cyfrowego zapisu pochodzenia, czyli CPA2, który zazwyczaj dostarcza informacji o źródle pliku oraz czasie jego utworzenia. Metadane C2PA są usuwane przez platformy mediów społecznościowych.

Wsteczne wyszukiwanie obrazem w Yandex pozwoliło AFP znaleźć oryginalne zdjęcie, opublikowane przez amerykańską agencję Customs and Border Protection 14 maja 2024 roku na platformie X . Amerykańscy funkcjonariusze przechwycili wówczas kokainę o wartości 496 879 dolarów amerykańskich. Narkotyki były ukryte w ciągniku przewożącym watę cukrową.

Ukraiński portal Gvara Media oraz estoński serwis informacyjny Delfi również obaliły to fałszywe twierdzenie, wskazując, że kluczową rolę w jego rozpowszechnianiu odegrały prorosyjskie konta.

Rumuński urząd celny dementuje

AFP przeszukało stronę internetową rumuńskiego urzędu celnego i jego profil na Facebooku i nie znalazło tam żadnych wpisów dotyczących konfiskaty paczek z kokainą z wizerunkiem Zełenskiego. 

„Nasza instytucja nie wykryła, nie skonfiskowała ani nie zgłosiła żadnej partii substancji odurzających opatrzonych wizerunkiem prezydenta Wołodymyra Zełenskiego, żadna tego typu operacja nie miała miejsca na żadnym przejściu granicznym ani w żadnym porcie w Rumunii” – przekazała szefowa urzędu Ioana Bădescu w mailu do AFP z 8 lipca 2026 r.

Odnosząc się do innych wpisów np. w języku rosyjskim, w których zdjęcie z kokainą jest umieszczone na tle strony z logo rumuńskich służb celnych, Bădescu przekazała, że nie jest to prawdziwa strona. „Zdjęcie towarzyszące tym wpisom nie zostało ani wykonane, ani opublikowane przez naszą instytucję, a widniejące na nim logo rumuńskiego urzędu celnego jest wykorzystywane bez naszej zgody” – powiedziała, dodając, że urząd celny poinformował „właściwe organy o nieuprawnionym wykorzystaniu tożsamości instytucji oraz sfałszowaniu oficjalnej strony internetowej”.

Image

Zrzut ekranu ze sfabrykowanej strony internetowej (po lewej) zestawiiony z prawdziwą stroną internetową rumuńskiego urzędu celnego. Czerwone przekreślenia dodane przez redakcję AFP/8.07.2026 r.

Po tym, jak AFP zwróciło uwagę urzędu celnego na fałszywy komunikat, urząd opublikował 7 lipca 2026 roku na Facebooku oświadczenie w języku rumuńskim, w którym zdementował doniesienia zawarte w fałszywych postach: „Dezinformacja nie oszczędza nikogo nawet instytucji rządowych, o czym sami musieliśmy się przekonać w ostatnich dniach”. Urząd celny dodał, że weryfikacja źródeł stanowi „najlepsza ochronę” przed dezinformacją.

Więcej weryfikacji na temat wojny na Ukrainie można znaleźć tutaj.