Ten kolaż nie pokazuje, że ukraiński chłopiec „chował swojego ojca” osiem razy

"Jeden chłopiec osiem pogrzebów i ośmiu ojców. Ukraina to stan umysłu, a pelikany z Polski zbierają na agregaty" - czytamy w poście opublikowanym na Facebooku 6 lutego 2026 roku, który miał 435 udostępnień. Do wpisu dodano kolaż zdjęć przedstawiający tego samego chłopca podczas ośmiu różnych ceremonii pogrzebowych, na których widać jak za każdym razem niesie portret zmarłego.

Podobne wpisy pojawiły się na platformach społecznościowych, takich jak Instagram i Facebook, także w innych wersjach językowych — m.in. po francusku, niemiecku, angielsku i fińsku. Przyciągały one komentarze sugerujące, że chłopiec był „aktorem kryzysowym”, a same pogrzeby stanowiły „inscenizowaną propagandę wojenną”.

Jednak śledztwo przeprowadzone przez AFP wykazało, że zdjęcia, choć autentyczne, zostały wyrwane z kontekstu. Opublikowały je w sieci lokalne władze ukraińskiej miejscowości o nazwie Ottynia na zachodniej Ukrainie, aby ukazać uroczystości pogrzebowe żołnierzy poległych w wojnie. Żaden z materiałów nie sugeruje, że chłopiec uczestniczył w pogrzebie swojego ojca. Jeden z miejscowych urzędników potwierdził agencji AFP, że nastolatek sam zdecydował się brać udział w tych pogrzebach. 

Rozmycie twarzy na wszystkich poniższych zrzutach ekranu zostało dodane przez AFP, ponieważ zdjęcia przedstawiają osobę niepełnoletnią.

Image

Zrzut ekranu z Facebooka, czerwone przekreślenia i zamazanie twarzy dodane przez AFP. Wykonano 26.02.2026 roku

Moskwa systematycznie stara się promować narrację o rzekomo „inscenizowanych scenach” na Ukrainie, często w celu bagatelizowania konfliktu, nawet w odniesieniu do dobrze udokumentowanych zdarzeń, takich jak zabójstwa cywilów w Buczy. AFP wielokrotnie obalało te twierdzenia (tutaj, tutaj i tutaj).

Ceremonie ku czci poległych żołnierzy

Dzięki funkcji wyszukiwania obrazów ustaliliśmy, że wszystkie osiem fotografii wykonano podczas różnych uroczystości upamiętniających ukraińskich żołnierzy, którzy zginęli w walce. Pochodzili z Ottyni, małej miejscowości położonej w obwodzie iwanofrankowskim w Ukrainie. Zdjęcia te zostały opublikowane w okresie od października 2025 r. do stycznia 2026 r. na oficjalnym profilu mieszkańców Ottyni na Facebooku, którzy organizowali te uroczystości (1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8).

Każdy wpis zawiera szczegóły dotyczące życia zmarłego i okoliczności jego śmierci, jak widać na poniższych przykładach. Żaden z tych wpisów nie wspomina o powiązaniach rodzinnych między chłopcem a zmarłymi mężczyznami. W rzeczywistości w żadnym z tych wpisów nie ma żadnej wzmianki o chłopcu. 

Image

Zrzut ekranu z postów opublikowanych na Facebooku przez lokalne władze w Ottyni. Wykonano 12.02.2026 r. Czerwone oznaczenia dodane przez AFP

Niektóre zdjęcia chłopca zostały również opublikowane w lokalnej prasie, w artykułach dotyczących ówczesnych uroczystości pogrzebowych. Również w tym przypadku nic nie wskazuje na to, by chłopiec widoczny na zdjęciu był synem którejkolwiek ze zmarłych osób. 

W odpowiedzi na fałszywe informacje krążące w mediach społecznościowych mieszkańcy Ottyni napisali 6 lutego oświadczenie na swojej stronie na Facebooku, że chwile pamięci zostały „cynicznie wykorzystane” do rozpowszechniania dezinformacji. We wpisie ujawniono również imię nastolatka — Rusłan.

„Chcielibyśmy serdecznie podziękować Rusłanowi, który od lata 2024 roku z własnej inicjatywy uczestniczy w ceremoniach pożegnalnych poległych żołnierzy z naszej społeczności i niesie ich portrety” — czytamy we wpisie. W oświadczeniu podkreślono, że chłopiec działa z „szacunku, pamięci i wewnętrznego obowiązku”. 

Wpis zawiera również link do artykułu prasowego o dezinformacji wywołanej serią zdjęć. W tekście chłopiec widoczny na fotografiach został zidentyfikowany jako „14-letni Rusłan”.

Narracja oparta na manipulacji

Również 6 lutego przedstawiciele ukraińskiego Centrum Przeciwdziałania Dezinformacji opublikowali na Facebooku oświadczenie potępiające pojawiające się w mediach społecznościowych twierdzenia, że chłopiec „odgrywał rolę syna” i pochował różnych „ojców”. Twierdzenia te są „jawnymi kłamstwami” – stwierdzono w oświadczeniu. „Ta manipulacyjna narracja została początkowo rozpowszechniona przez rosyjskie źródła informacji” – poinformowało centrum. To samo oświadczenie zostało również opublikowane na stronie Facebookowej mieszkańców Ottyni.

W rozmowie z AFP Maksym Sarachman, przewodniczący Rady Młodzieżowej przy Radzie Osadniczej Ottyni, potwierdził 12 lutego 2026 r., że zdjęcia przedstawiające nastolatka wykonano podczas uroczystości pożegnalnych, w których uczestniczył on jako wolontariusz. „Bierze w nich udział z własnej woli, podobnie jak księża czy sołtys” — dodał. Sarachman poinformował także AFP, że rodzina chłopca nie chce rozmawiać z mediami.

Według badania opublikowanego w styczniu 2026 r. przez Centrum Studiów Strategicznych i Międzynarodowych (CSIS) rosyjska inwazja na Ukrainę doprowadziła do niemal dwóch milionów strat wśród wojskowych — obejmujących zabitych, rannych i zaginionych — po obu stronach konfliktu.

Według amerykańskiego think tanku to właśnie siły rosyjskie poniosły największe straty — wśród szacowanych 1,2 mln ofiar od początku inwazji na Ukrainę niemal cztery lata temu około 325 tys. stanowią zabici.

Siły ukraińskie również poniosły znaczne straty – od lutego 2022 r. do grudnia 2025 r. odnotowano od 500 tys. do 600 tys. ofiar, z czego od 100 tys. do 140 tys. to ofiary śmiertelne.

Prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski poinformował w lutym 2026 r., że zginęło 55 tys. ukraińskich żołnierzy — czyli mniej, niż wynika z niektórych szacunków — dodając, że „duża liczba” wojskowych została również uznana za zaginionych w akcji.

Wszystkie fact-checki na temat Ukrainy można przeczytać tutaj.