Podrobiony materiał BBC o skradzionym obrazie Cézanne'a insynuuje że wisiał on w gabinecie Zełenskiego
- Opublikowano 29/04/2026, 14:23
- Przeczytasz w ciągu 5 minut
- Autor: Eduard STARKBAUER, AFP Słowacja
- Tłumaczenie: Maja CZARNECKA, AFP Polska
W marcu 2026 roku z włoskiego muzeum skradziono cenne obrazy Cézanne'a, Renoira i Matisse'a, wartości kilku milionów euro. Około miesiąc później w internecie pojawiło się nagranie wyglądające jak materiał brytyjskiej stacji BBC, w którym twierdzono, że skradziony obraz Cézanne'a pojawił się na ścianie gabinetu prezydenta Ukrainy Wołodymyra Zełenskiego w czasie jednego z transmitowanych przemówień. Nagranie z przemówieniem prezydenta zostało jednak zarejestrowane przed kradzieżą, a obraz francuskiego impresjonisty został do niego wklejony. BBC potwierdziło, że krążące w sieci nagranie jest fałszywką, a przeprowadzona przez AFP analiza audio wykazała, że głos rzekomego reportera został wygenerowany za pomocą sztucznej inteligencji.
„Obraz Paula Cézanne'a skradziony miesiąc temu został odkryty w biurze Zełenskiego podczas transmisji na żywo.” – głosi post na Facebooku z 22 kwietnia marca 2026 roku wraz z wideo wyglądającym jak materiał informacyjny telewizji brytyjskiej stacji BBC News. Nagranie z tym samym przekazem pojawiło się również na Telegramie i na platformie X, na której ten tweet zyskał ponad pięćset udostępnień.
Dołączony do wpisów blisko trwający półtorej minuty film wygląda jak materiał informacyjny BBC News, w którym słyszymy głos mówiący z amerykańskim akcentem.
Większość z postów zawiera identycznie sformułowany tekst, co wskazuje na możliwą skoordynowaną kampanię dezinformacyjną.
Niektóre wpisy (tutaj,tutaj) zawierają prócz filmu zdjęcie z nagłówków kilku włoskich gazet informujących o kradzieży obrazów, wykonane przez agencję prasową AP (publikowane wcześniej przez różne media tutaj, tutaj, tutaj).
Materiał rozpoczyna się fragmentem opowiadającym o kradzieży, do której doszło w marcu 2026 r., w wyniku której z galerii sztuki mieszczącej się w willi Fundacji Magnani Rocca we Włoszech zniknęły trzy obrazy francuskich mistrzów: Paula Cézanne’a, Pierre’a-Auguste'a Renoira i Henriego Matisse’a.
„Ku zaskoczeniu, niecały miesiąc po napadzie, jeden ze skradzionych obrazów, „Filiżanka i spodek z wiśniami” Paula Cézanne'a, pojawił się na jednym z nagrań prezydenta Zełenskiego. Na nagraniu, najwyraźniej nagranym 16 kwietnia, widać Zełenskiego przemawiającego do Ukraińców, a skradziony obraz pojawia się na ścianie tuż za nim” – mówi głos przypominający głos wygenerowany przez AI.
W fałszywym materiale czytamy również, że nagranie, na który ma być widać skradziony obraz na ścianie w gabinecie prezydenta Zełenskiego, został opublikowany, a następnie usunięty z oficjalnej strony internetowej ukraińskiego prezydenta. To jednak nie jest prawdą: oryginalne przemówienie Zełenskiego do narodu ukraińskiego, z którego pochodzi użyta w podrobionym materiale sekwencja, zostało opublikowane 19 stycznia 2026 roku i nadal jest dostępne na stronie prezydenta.
Film z tym samym twierdzeniem był popularny w języku słowackim i angielskim. Tylko ten jeden tweet na X osiągnął on ponad 1,3 miliona wyświetleń.
Przerobiony materiał BBC
Stacja BBC opublikowała na swojej stronie artykuł o kradzieży obrazów z włoskiego muzeum 29 marca 2026 roku, a następnego dnia zamieściła relację wideo na ten sam temat na swoim kanale na YouTube (zarchiwizowany link ). Porównaliśmy oba materiały i stwierdziliśmy że większość materiału filmowego dołączonego do analizowanych przez nas postów pochodzi właśnie z tej oryginalnej relacji.
Miniatura podrobionego materiału jest w stylu tej która zapowiada prawdziwy materiał BBC. Zestawiono w niej obok siebie dwa obrazy, podobnie dzieląc ekran: po lewej, fragment obrazu Cézanne'a, a po prawej, zrzut ekranu z Zełenskim i z obrazem na ścianie w tle. Tymczasem w miniaturze prawdziwej relacji BBC widać obok „Martwej natury z wiśniami” Cézanne'a w lewej części, zupełnie inne skradzione dzieło, „Rybę” Renoira.
Treść napisu również się różni. W autentycznym materiale brzmi on: „Obrazy warte miliony skradzione podczas rabunku”. W podrobionym materiale napis zmieniono na: „Skradziony obraz Cézanne'a zidentyfikowany w nagraniu Zełenskiego”. Dodatkowo, w podrobionym materiale tytuł obrazu podano błędnie jako „Filiżanka i talerz z wiśniami”, podczas gdy prawdziwy tytuł brzmi „Martwa natura z wiśniami”.
Oryginalny materiał BBC News nie wspomina o Zełenskim, ani nie zawiera żadnego fragmentu jego przemówienia czy wywiadu. Zawiera natomiast krótki wywiad z Christopherem Marinello, prezesem Art Recovery International.
Marinello mówi BBC, że złodzieje najprawdopodobniej będą próbowali przewieźć skradzione dzieła sztuki „dalej przez Belgię lub być może Europę Wschodnią na Bliski Wschód lub do Rosji, do krajów, gdzie kontrole nie są tak ścisłe jak na Zachodzie”.
Chociaż w podrobionym materiale umieszczono wypowiedź Marinelliego, fragment na temat Rosji został wycięty w celu usunięcia wszelkich wzmianek na temat tego kraju.
Audio wygenerowane przy użyciu sztucznej inteligencji
Analiza dźwięku nagrania przeprowadzona przy pomocy wtyczki InVID-WeVerify plugin, korzystającej z najnowszej aplikacji Hiya do rozpoznawania sztucznie wygenerowanych połączeń głosowych, wykazała 98-procentowe prawdopodobieństwo, że ścieżka dźwiękowa została stworzona przy użyciu sztucznej inteligencji.
Hiya nie odnotowała wysokiego wskaźnika wygenerowania głosu przez AI jedynie we fragmentach, w których słyszymy głosy Wołodymyra Zełenskiego i Christophera Marinello.
Biuro prasowe BBC potwierdziło w e-mailu do AFP z 24 kwietnia 2026 r., że analizowany przez nas materiał jest „podróbką”.
Wyszukiwanie przez nas według słów kluczowych na stronie internetowej stacji nie przyniosło wyników.
U Zełenskiego nie wisiał obraz Cézanne'a
Odwrotne wyszukiwanie wideo kadrów ujawniło, że fragment z Zełenskim w podrobionym materiale to w istocie jego wypowiedź nagrana 19 stycznia 2026 roku, w której informował Ukraińców o nowych systemach obrony powietrznej i pracach rekonstrukcyjnych na obszarach dotkniętych rosyjskimi atakami. Przemówienie zostało opublikowane na stronie internetowej biura prezydenta Ukrainy oraz na kanale biura na YouTube. Zostało również udostępnione na kanale Zełenskiego na tej platformie.
Agencja AFP zidentyfikowała obraz wiszący na ścianie za Zełenskim jako obraz współczesnego ukraińskiego malarza Andrii Chebotaru, które ma pokazywać pejzaż na Krymie.
Błyskawiczna kradzież
Kradzież, do której doszło w nocy z 22 na 23 marca 2026 roku, trwała niecałe trzy minuty. Według doniesień lokalnych mediów, czterech zamaskowanych mężczyzn wtargnęło do willi Fundacji Magnani Rocca niedaleko Parmy w północnych Włoszech i ukradło obrazy Renoira „Ryba”, Cézanne’a „Martwa natura z wiśniami” oraz Matisse’a „Odaliska na tarasie”. To najnowszy napad z serii kradzieży wymierzonych w największe muzea w Europie. W październiku ubiegłego roku złodzieje włamali się do słynnego paryskiego Luwru w biały dzień i w niecałe osiem minut ukradli biżuterię wartą 102 miliony dolarów.
Kradzież w Luwrze posłużyła do rozpowszechniania fałszywych informacji. Jedną z nich, mówiącą że klejnoty jakoby znaleziono na Ukrainie, AFP zweryfikowała.
Nagraniu przyjrzała się również redakcja fact-checkingowa France 24 , Demagog które wykazały że zostało ono zmanipulowane.
Również Centrum Przeciwdziałania Dezinformacji (CDC), podlegające Radzie Bezpieczeństwa Narodowego i Obrony Ukrainy, przestrzegało na swojej stronie i na platformie X przed manipulacją.
Publikowanie podrobionych materiałów wyglądających jak autentyczne wiadomości z serwisów informacyjnych to powszechna strategia skoordynowanego rozprzestrzeniania dezinformacji, której kilka przykładów AFP zidentyfikowała m.in. tutaj , tutaj. Niektóre z tych kampanii są częścią szerszej rosyjskiej operacji dezinformacyjnej, którą francuskie służby wyspecjalizowane w śledzeniu dezinformacji i ingerencji cyfrowej Viginum zidentyfikowały jako „Storm-1516”.
Copyright © AFP 2017-2026. Jakiekolwiek komercyjne wykorzystywanie powyższych treści wymaga subskrypcji serwisu. Więcej informacji znajdą Państwo pod tym linkiem.
Zastanawiasz się czy informacja jest prawdziwa? Napisz do nas. Sprawdzimy
Skontaktuj się z nami
