Film nie pokazuje, jak wygląda proces uzyskania polskiego obywatelstwa przez Ukraińców

„Ukraińcy robią filmiki instruktażowe, jak wyrobić sobie polskie obywatelstwo. Cieszą się, że wniosek kosztuje tylko 200 zł... PiS i PO zredukowały nasze obywatelstwo tylko do jednego druku)” – głosi post  zamieszczony na Facebooku 19 kwietnia 2026 roku wraz z krótkim filmem, na którym widać osobę wypełniającą oficjalny druk.

Ten sam film z identycznym twierdzeniem zyskał  na platformie X ponad 44 500 wyświetleń i 1 500 udostępnień, zamieścił go Pawel Usiądek ze skrajnie prawicowej Konfederacji. Napisał: „Bez języka. Bez lat integracji. Bez realnych wymagań. Wystarczy wniosek za 200 zł. Tak właśnie PiS i PO sprowadzili polskie obywatelstwo do poziomu zwykłego formularza do wypełnienia. Paszport, o który Polacy walczyli pokoleniami, dziś można 'załatwić' jak urzędowy druk.”. 

Na filmie widzimy, jak wypełniany jest formularz, podczas gdy mężczyzna wyjaśnia, co należy wpisać w poszczególnych rubrykach: „Ukraina, potem tutaj Charków jako miasto, obywatelstwo ukraińskie. Stan cywilny: możecie zobaczyć na ostatniej stronie tego wniosku, co wpisać w punkcie dziesiątym: panna, kawaler, mężatka, żonaty... A tutaj wpisujecie swój numer PESEL”.  

Image

Zrzut ekranu z posta na Facebooku. Czerwone przekreślenia dodane przez AFP/30.04.2026 r.

Ponad rok przed wyborami parlamentarnymi w 2027 roku wice-prezes PiS Przemysław Czarnek zaproponował projekt nowelizacji ustawy o obywatelstwie polskim, który wydłuży okres oczekiwania na obywatelstwo z trzech do dziesięciu lat. Kandydaci musieliby zdać trudniejszy egzamin z języka polskiego na poziomie C1 — wyższym niż obecny poziom B1 — oraz wykazać się znajomością historii i kultury Polski.

Polska przyjęła ponad milion uchodźców od czasu rozpoczęcia przez Rosję szeroko zakrojonego ataku na ten kraj w lutym 2022 r. i jest jednym z głównych dostawców broni do Kijowa. Po ponad czterach latach wojny poparcie w polskim społeczeństwie dla ukraińskich uchodźców osłabło.

Według badania Centrum Badania Opinii Społecznej (CBOS) ze stycznia 2026 roku, zaledwie 48% Polaków popiera obecnie przyjmowanie Ukraińców uciekających przed wojną, podczas gdy 46% jest temu przeciwnych. To najniższy poziom poparcia od czasu prowadzonych badań po aneksji Krymu przez Rosję w 2014 roku.

AFP obaliła twierdzenie jakoby Ukraińcy głosują wyborach w Polsce,  a także kilka innych fałszywych przekazów uderzających w ukraińskich uchodźców i działaczy tutaj, tutaj, tutaj.

Wniosek o obywatelstwo nie kosztuje 200 złotych

Odczytaliśmy nazwę dokumentu („Wniosek o uznanie za obywatela polskiego”), widoczną w viralowym nagraniu. Druk ten jest dostępny na stronach urzędów wojewódzkich.

Odczytaliśmy również nazwę uzytkownika konta na Tik Tok-u (kwinto_bogdan), co pozwolilo nam odnaleźć oryginalne, dłuższe nagranie (ok.  dziewięć minut), zamieszczone 6 maja 2024 roku. W tamtym czasie oficjalna opłata administracyjna za złożenie wniosku wynosiła 219 złotych.

Jednak, od 1 sierpnia 2025 roku, wzrosła do tysiąca złotych.

Jeśli wnioskodawcy zwrócą się o pomoc w prowadzeniu procedury do kancelarii prawnej, związane z tym będą dodatkowe koszty.

Oryginalne nagranie zaczyna się od słów: „Zaoszczędzimy 2 000 złotych, wypełniając wniosek o uznanie obywatelstwa polskiego samodzielnie, bez żadnych pośredników. Taka informacja kosztuje 2000 złotych, ja przekazuję ją wam za darmo”. Dalej mówi on w tzw. surżyku, w mieszance języka rosyjskiego i ukraińskiego: „Piszę: Poznań, data 2024.  fotografia, województwo, imię”.

Od 1 minuty i 49 sekundy oryginalnego nagrania zaczyna się materiał wykorzystany w filmie dołączonym do wprowadzających w błąd postów w mediach społecznościowych.

Stare nagranie wyrwane z kontekstu

Skontaktowaliśmy się z użytkownikiem Tik Tok-a Bogdanem Kozhuszko (kwinto_bogdan), który potwierdził w rozmowiez AFP, że nagranie jest autentyczne. „Jeśli chodzi o dźwięk w nagraniu, nie był on w żaden sposób modyfikowany. To jedynie krótki fragment mojego materiału, w którym tłumaczę, jak wypełnić wniosek. Nie ma tam żadnych treści, o których mowa w fałszywym poście” - napisał do AFP na komunikatorze Facebooku 27 kwietnia. Dodał, że ten film jest o tym jak „wypełnia się wniosek, a nie jak uzyskuje się obywatelstwo”.

Pochodzący z Charkowa, miasta we wschodniej Ukrainie, Kozhuszko wyjechał z niego zaraz po rosyjskiej inwazji w lutym 2022 roku. Razem z rodziną wyjechał najpierw do Holandii. Po dwóch latach, pomimo że „pomoc socjalna była lepsza dla uchodźców niż w Polsce” – powiedział - „przeprowadził się do Polski i wystąpił o obywatelstwo”.

O polskie obywatelstwo można ubiegać się na kilka sposobów: dwa główne to nadanie przez prezydenta oraz uznanie przez wojewodę (inne to przywrócenie lub repatriacja). Z punktu widzenia kosztów różnice są istotne. Nadanie przez prezydenta to obecnie koszt  1 669 złotych, (jeśli wniosek składa się w Polsce w urzędzie wojewódzkim) lub 360 euro w konsulacie. Koszt złożenia wniosku o uznanie za obywatela polskiego (widniejącego w nagraniu) wiąże się z opłatą 1 000 złotych. To sprawia, że uznanie przez wojewodę jest znacznie tańsze niż procedura prezydencka.

„Mój pradziadek został zesłany do Kazachstanu wyłącznie dlatego, że był Polakiem,  razem z całą rodziną. Potrzeba było czterech pokoleń, abym w końcu mógł wrócić do Polski” – wyjaśnił Kozhushko, który w maju 2024 roku złożył wniosek do wojewody o uznanie obywatelstwa polskiego na podstawie posiadania polskich korzeni.

W tamtym też czasie nagrał film, aby podzielić się swoim doświadczeniem, a tym samym wytłumaczyć, jak uniknąć płacenia średnio 2 000 złotych za usługi kancelarii prawniczych.  

Wnioskodawca musi wykazać, że mieszkał w Polsce przez trzy lata, posiada stałe źródło dochodu oraz tytuł prawny do lokalu mieszkalnego. Musi także wykazać się dobrą znajomością języka polskiego, potwierdzoną zdaniem egzaminu językowego na poziomie B1.

W 2024 r., według danych ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, 16 342 osoby uzyskały polskie obywatelstwo – co stanowi liczbę rekordowę w ostatnich latach. Połowę z nich (8 219) stanowili obywatele Ukrainy. – wskazał serwis bankier.pl. 

Całościowe oficjalne dane za 2025 rok nie zostały jeszcze opublikowane, ukazuja się one zazwyczaj w drugiej połowie roku.