Do nagrania z migrantem w Tunisie cyfrowo dodano fałszywy przekaz
- Opublikowano 14/08/2026, 17:00
- Przeczytasz w ciągu 6 minut
- Autor: Eduard STARKBAUER, AFP Słowacja
- Tłumaczenie: Maja CZARNECKA, AFP Polska
Wraz z kryzysem migracyjnym w hiszpańskiej Ceucie pod koniec lipca 2026 roku w mediach społecznościowych pojawiło się wiele zarówno prawdziwych jak i sfabrykowanych materiałów na temat migrantów. Na jednym z nagrań widać grupę czarnoskórych mężczyzn, spośród których jeden krzyczy żądając pieniędzy i darmowego domu. Weryfikacja przeprowadzona przez agencję AFP wykazała, że nagranie zostało cyfrowo sfabrykowane na bazie materiału informacyjnego z migrantem w Tunezji z 2024 roku. Oryginalną wypowiedź w języku arabskim zastąpiono wygenerowaną przez AI nieprawdziwą wypowiedzią po angielsku. Ten sam oryginalny materiał posłużył do wygenerowania innej wersji fałszywego przekazu.
„'Chcę swoje pieniądze, darmowy dom i angielską kobietę. To moje marzenie'. Pytanie tylko jedno: kto mu to odda za darmo… czy będzie to brał siłą? ” – głosi post zamieszczony na Facebooku 7 sierpnia 2026 roku, do którego dołączono krótki film przedstawiający grupę czarnoskórych mężczyzn, spośród których jeden wygląda jakby w emocjonującym tonie mówił coś do kamery.
W filmiku słyszymy te same słowa co przytoczone w poście: „Chcę swoje pieniądze i darmowy dom i angielską kobietę i Angielkę. To moje marzenie. Skoro każdy może to mieć, my też tego chcemy. Nie znajdziecie tego nigdzie indziej. Anglia jest dobra".
Niektóre posty na Facebooku z opisem, że są to prawdziwe „słowa migranta” zyskały ponad sto sześćdziesiąt udostępnień. Film był popularny na platformie X, tutaj i tutaj, na profilach które systematycznie szerzą dezinformację m.in. na temat wojny w Ukrainie i migrantów. Redakcja AFP Sprawdzam zweryfikowała już wcześniej niektóre publikacje pochodzące z tych kont tutaj, tutaj oraz tutaj.
Film pojawił się w innych językach, po słowacku, grecku a także czesku z krótszą sześciosekundową wersją, którą w maju udostępniali również polscy użytkownicy na TikToku, Instagramie i na Facebooku, m.in. posłanka Prawa i Sprawiedliwości Anna Kwiecień lub były kandydat na posła z ramienia Konfederacji Paweł Usiądek.
Przeprowadzona przez agencję AFP weryfikacja ustaliła że viralowe nagranie jest cyfrową przeróbkę materiału informacyjnego nakręconego w 2024 roku w Tunezji, na którym mężczyzna wypowiadał się po arabsku i nie wspomniał słowem, że domaga się pieniędzy i darmowego mieszkania.
Nagranie AP z Tunezji
Przeprowadziliśmy odwrotne wyszukiwanie poszczególnych klatek nagrania. Zauważyliśmy, że nagrania różnią się długością, napisami i wieloma szczegółami.
Niektóre filmy noszą znak wodny z nazwą konta na Instagramie „BRITS_AND_BOBS_3.0”, na którym został zamieszczony 4 sierpnia 2026 roku. W opisie tego profilu publikującego treści rasistowskie widzimy również imię i nazwisko Darren Fitton. Ten użytkownik publikuje również identyczne treści na Facebooku pod tym samym imieniem i nazwiskiem. Znaleźliśmy analizowany przez nas film na jego profilu na Facebooku z tą samą datą.
W opisie czytamy: „157 migrantów zostało uratowanych po tym, jak ich mała łódź stanęła w płomieniach na kanale La Manche dziś rano. Uważa się, że wszyscy migranci na pokładzie przeżyli i zostali bezpiecznie przewiezieni do Dover”.
Wpis odnosi się do prawdziwej operacji ratunkowej, która miała miejsce w dniu publikacji postów. W jej trakcie uratowano ponad 170 migrantów z płonącej łodzi, gdy próbowali przepłynąć kanał La Manche z Francji do Wielkiej Brytanii.
To samo konto opublikowało również post na Facebooku 9 sierpnia 2026 roku , zawierający wygenerowany przez sztuczną inteligencję obraz mężczyzny w brązowej bluzie z kapturem, podobnego do postaci z filmu. Postowi towarzyszył ten sam cytat o pieniądzach i darmowym mieszkaniu, który pojawia się również w zmanipulowanej wersji filmu. Ten sam cytat pojawia się w opisie do innego filmiku, wyglądającego na sfabrykowany, na koncie @StapelAndrew, z którego niektóre fałszywe treści obalaliśmy w przeszłości.
Wybierając opcję „Dopasowania wizualne” pośród wyników wstecznego wyszukiwania w Google pojawiło się nagranie z materiałem informacyjnym zamieszczone 28 lutego 2024 roku przez agencję Associated Press (AP) na jej kanale w serwisie YouTube. Według opisu filmu, nagranie zostało nakręcone 22 lutego 2024 roku w obozie dla migrantów w stolicy Tunezji, Tunisie. W materiale przedstawione są reakcje migrantów na zatwierdzenie kontrowersyjnego porozumienia między Albanią a Włochami, dotyczącego przenoszenia migrantów zatrzymanych we Włoszech do centrów dla migrantów w północnej Albanii.
Oryginalny film AP trwa 1 minutę i 26 sekund. Fragment z tym samym mężczyzną, który pojawia się w viralowym klipie, trwa od 0:54 do 1:12. W oryginalnym nagraniu mężczyzna mówi spokojnie i po arabsku. Według tłumaczenia podanego w opisie filmu, mężczyzna, przedstawiony jako Ahmed, mówi: „Potrzebujemy bezpieczeństwa, bo nie wiemy, co się z nami stanie w Albanii. Jeśli decyzja Europy nam pomoże, popieramy ją i mamy nadzieję, że nam pomoże, bo już uciekamy przed wojną”.
Dziennikarz agencji AFP mówiący po arabsku niezależnie przejrzał dla nas to nagranie i sprawdził że chociaż tłumaczenie nieco odbiega od tłumaczenia dołączonego do materiału AP to nigdzie nie padają żądania pieniędzy i bezpłatnego domu. Przetłumaczył ten fragment w następujący sposób: „Teraz potrzebujemy ochrony i pokoju, bo nie wiemy, co nam powie państwo albańskie. Jeśli otworzy drzwi dla migrantów lub uchodźców, przyjmiemy to. Kiedy państwo lub organizacja pomaga uchodźcom lub migrantom, to dlatego, że przecież uciekamy przed wojną.
Można stwierdzić że wbrew temu co głoszą viralowe posty, mężczyzna nie żąda pieniędzy ani bezpłatnego mieszkania. Dodatkowo mówi w zupełnie innym języku – po arabsku – i jego mowa jest spokojna. Co więcej, w oryginalnym materiale agencji AP, w przeciwieństwie do podróbek, nie widać aby emocjonalnie gestykulował podczas mówienia.
Widoczne niespójności w nagraniu
Analiza wzrokowa viralowych filmów, zarówno sześciosekundowych jak i tych w dłuższej wersji, ujawniła szereg niespójności. Porównując film z autentycznym materiałem AP, zauważyliśmy że liczba obecnych osób i ich rysy twarzy nie pasują do materiału oryginalnego. Niezgodności są jeszcze bardziej widoczne kiedy przyjrzymy się ubiorom.
Oglądając nagranie zamieszczone przez Pawła Usiądka zauważamy, że liczba obecnych osób w tle i rysy twarzy mężczyzn nie pasują do tych widocznych w nagraniu AP. Szczególnie uderzająca rozbieżność dotyczy ubioru mężczyzny stojącego po prawej stronie (czas nagrania 03). Na autentycznym nagraniu ma on koszulę z kołnierzykiem w czarno-białe paski, podczas gdy w sfabrykowanym klipie, który trafił do sieci, mężczyzna ma na sobie coś co przypomina biały, gładki T-shirt, bez kołnierzyka.
Dokładnie w środku nagrania pojawia się niemal niedostrzegalne cięcie, które skutecznie dzieli je na dwie równe połowy. W pierwszej połowie dolny napis na brązowej bluzie z kapturem mężczyzny mówiącego jest rozmazany, przypomina nieczytelną plamę. Mężczyzna stojący z tyłu po jego prawej stronie ma na sobie białą bluzę z kapturem. W drugiej połowie nagrania rozmyte oznaczenia na brązowej bluzie mężczyzny w centrum stają się czytelne, można przeczytać napis „HONORED”. Jednocześnie na białej bluzie z kapturem mężczyzny stojącego z tyłu obok pojawiają się czarne guziki, a także kieszonka na piersi z pionowym suwakiem, której nie było widać w pierwszej części nagrania.
W oryginalnym nagraniu AP biała bluza z kapturem u mężczyzny po prawej z tyłu mówiącego wygląda inaczej: widoczny jest jeden sznurek, po prawej stronie, podczas gdy w sfabrykowanym nagraniu, sznurek widoczny jest po lewej stronie.
Audio wygenerowane przy użyciu sztucznej inteligencji
Analiza forensic przy użyciu InVid pozwoliła na wykrycie ingerencji cyfrowej w obrazie. Postacie widoczne na pierwszym planie noszą znaki cyfrowej manipulacji.
Wykonaliśmy analizę dłuższego nagrania z posta na X przy użyciu narzędzia Deepfake-total.com, stworzonego przez Instytut Fraunhofera ds. Bezpieczeństwa Stosowanego i Zintegrowanego, czołowej instytucji badawczej w Niemczech, które wykazało, że prawdopodobieństwo, iż audio w nagraniu wideo zostało sztucznie wygenerowane wynosi 99,9 procent.
AFP wykonała również analizę dźwięku z jednego z najstarszych sześciosekundowych postów z 27 maja 2026 roku przy pomocy wtyczki InVID-WeVerify plugin, korzystającej z aplikacji Hiya do rozpoznawania sztucznie wygenerowanych połączeń głosowych, która wykazała 71 procentowe prawdopodobieństwo, że ścieżka dźwiękowa w filmie została stworzona przy użyciu sztucznej inteligencji.
Copyright © AFP 2017-2026. Jakiekolwiek komercyjne wykorzystywanie powyższych treści wymaga subskrypcji serwisu. Więcej informacji znajdą Państwo pod tym linkiem.
Zastanawiasz się czy informacja jest prawdziwa? Napisz do nas. Sprawdzimy
Skontaktuj się z nami
