Nie, dramatyczna fotografia Palestynki z podręcznikami szkolnymi jest z 2014 roku

Copyright © AFP 2017-2021. Wszystkie prawa zastrzeżone.

Użytkownicy Facebooka masowo udostępniali zdjęcie małej Palestynki mającej w ostatnich dniach uciekać z podręcznikami spod izraelskiego ostrzału w Strefie Gazy. W rzeczywistości fotografia pochodzi z 2014 roku. Do mediów społecznościowych trafia wiele dramatycznych zdjęć obrazujących palestyńsko-izraelski konflikt, niektóre z nich pochodzą jednak z wcześniejszych operacji militarnych Izraela w strefie Gazy. W ciągu jedenastu dni, w starciach zginęło ponad sześćdziesięcioro palestyńskich dzieci. 

„… się dzieje naprawdę...Palestyńska dziewczynka zbierająca na ulicy swoje rozrzucone po bombardowaniu zeszyty i książki..." - napisała użytkowniczka udostępniając na Facebooku zdjęcie zapłakanej dziewczynki z podartymi podręcznikami szkolnymi.

Zrzut ekranu z Facebooka z 20 maja 2021 r.

Zdjęcie udostępniło wielu polskich internautów (1, 2 , 3, 4, 5). Z podobnym opisem krążyło ono również wśród anglojęzycznych użytkowników Facebooka i Twittera.    

Brak daty zdjęcia

W opisie brak jest informacji kiedy i gdzie zdjęcie zostało zrobione. Opublikowane zostało kilka dni po tym jak islamistyczna organizacja zbrojna Hamas, rządząca w strefie Gazy i którą Unia Europejska uważa za organizację terrorystyczną, dokonała ostrzału rakietowego z Gazy w kierunku Jerozolimy, a następnie w kierunku Tel Awiwu. W opinii internautów zdjęcie ma przedstawiać te ostatnie wydarzenia.

Izrael odpowiedział ostrzałem Strefy Gazy na atak rakietowy Hamasu dokonany w poniedziałek 10 maja na Jerozolimę. Do ponownej eskalacji trwającego od lat konfliktu izraelsko-palestyńskiego doszło po starciach w m.in. przed meczetem Al-Aksa w Jerozolimie. Wywołały je naciski izraelskich osadników na eksmisje palestyńskich rodzin w jednej z dzielnic Wschodniej Jerozolimy. Po obu stronach konfliktu doszło do wielu ofiar. Według strony palestyńskiej, do 20 maja, zginęło 230 osób, w tym sześćdziesięcioro pięcioro dzieci, a po stronie izraelskiej śmierć poniosło dwunastu mieszkańców Izraela w tym jedno dziecko. W piątek, o godzinie 2.00 w nocy, weszło w życie porozumienie o zawieszeniu broni między Izraelem i Hamasem.

Wyszukaliśmy zdjęcie 

Jednak to zdjęcie nie ma nic wspólnego z trwającymi obecnie operacjami wojskowymi Izraela. Pochodzi z 2014 roku, z czasów starć po porwaniu i morderstwie trzech izraelskich nastolatków. 

Dzięki odwróconemu wyszukiwaniu obrazem dostępnym m.in. w przeglądarce Google okazało się, że zdjęcie krążyło w mediach społecznościowych w 2019 roku na Twitterze i YouTubie, a także w 2020 roku na Facebooku. Dalsze poszukiwania przy użyciu  narzędzia InVid doprowadziło nas do zdjęcia, na którym czytelny jest znak wodny z nazwiskiem fotografa:„Fadi Thabet Photography.”   

Wyszukując po hasłach „Fadi Thabet” i „Fadi Thabet Photography” dotarliśmy do posta ze zdjęciem opublikowanym na fanpejdżu fotografa z 20 grudnia 2019 roku, a także do wywiadu z nim na YouTubie z 6 sierpnia 2019 r.   

Zrzut ekranu z Facebooka z 17 maja 2021 r.

W swoim poście na Facebooku Thabet tłumaczy, że zdjęcie zrobił w północnej części Gazy w 2014 roku.

Zapytany o to, które zdjęcie uważa za kluczowe w swojej karierze, wskazał na zdjęcie płaczącej dziewczynki. „Tysiące ludzi udostępniło je”, niektórzy jako „zdjęcie z Syrii, inni jako fotografię z Iraku lub Afganistanu”, powiedział.

„Ludzie źle je interpretują.Tymczasem to ja zrobiłem to zdjęcie. Należy ono do mnie - do fotografa Fadiego Thabeta.” - napisał. 

Historia zdjęcia

Z wywiadu z fotografem dowiadujemy się, że Thabet przebywał w pobliżu domu dziewczynki, kiedy padły nań izraelskie pociski, a palestyńska dziewczynka wybiegła z niego ze swoimi i swego brata książkami i zeszytami.

Mapa: Izrael i Strefa Gazy (AFP 17 maja 20121 r.)

Już w 2019 roku fotograf zwracał uwagę na to, że publikacje zdjęcia zostały wyrwane z oryginalnego kontekstu. „Obrazy w obronie sprawy palestyńskiej i cierpienia narodu” nie powinny być wykorzystywane w „nieprawdziwy sposób”, napisał wówczas.

Ponownie zwrócił na to uwagę kilka dni temu w poście na Facebooku przypominając, że jest to zdjęcie sprzed kilku lat. „To stare zdjęcie. Ja je zrobiłem. Nie jest nowe” - napisał.

Zrzut ekranu z Facebooka z 20 maja 2021 r.

Nowe historie

Dziewczynce ze zdjęcia internauci dopisują co rusz nowe historie. Fotografia krążyła niedawno zestawiona ze zdjęciem dorosłej kobiety, która rzekomo ma być tą samą dziewczynką z zeszytami tylko kilkanaście lat później. Według postów ma ona dziś „tytuł magistra języków obcych i pracuje jako profesor na prestiżowym kanadyjskim uniwersytecie”. Informacje te zweryfikowali jako nieprawdziwe nasi koledzy z hiszpańskojęzycznej i anglojęzycznej redakcji fact checkingowej.

Zrzut ekranu z Facebooka z 19 maja 2021 r.

Wniosek: publikowane w ostatnich dniach zdjęcie dziewczynki palestyńskiej, uciekającej z zeszytami spod izraelskiego ostrzału, jest prawdziwe. Pochodzi jednak z 2014 roku, z wcześniejszej fazy konfliktu izraelsko-palestyńskiego. 

Israeli-Palestinian conflict